ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Pakistan'ın başkenti İslamabad'da düzenlenen barış görüşmelerinin başarısız olmasının ardından Hürmüz Boğazı'nda abluka kararı aldıklarını duyurdu.
Karar, bugün Türkiye saati ile 17.00'de yürürlüğe girecek ve küresel enerji trafiğini derinden etkilemesi bekleniyor.
ABD ile İran arasında İslamabad'da düzenlenen ve yaklaşık 21 saat süren maratondan görüşmeler, nükleer program ve Hürmüz Boğazı'nın serbest geçişi konularında anlaşmazlıkla sonuçlandı. Trump yönetimi, İran'ın nükleer silah hedeflerinden vazgeçmemesini ve boğazda mayın iddiaları ile geçiş ücreti talep etmesini "dünya şantajı" olarak nitelendirdi. Görüşmelerin çökmesi üzerine Trump, abluka adımını "gemilerin hepsi ya da hiçbiri" ilkesiyle gerekçelendirdi.
Bu gelişme, bölgedeki kırılgan ateşkes ortamında yeni bir gerilim dalgası yarattı. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik bir su yolu olarak biliniyor.
Trump: "Derhal abluka başlıyor"
Başkan Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: "Birleşik Devletler Donanması, dünyanın en iyisi, derhal Hürmüz Boğazı'na girmeye veya boğazdan çıkmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacaktır."
Trump, İran'a ödeme yapan gemilerin de durdurulacağını ve herhangi bir İran saldırısına "cehenneme uçurulacak" yanıtı verileceğini belirtti.
Fox News'e verdiği demeçte Trump, "Boğazı temizleyeceğiz" diyerek amacın mayınların imha edilmesi ve serbest geçişin sağlanması olduğunu vurguladı. Karar, görüşmelerin hemen ardından "etkin derhal" ifadesiyle ilan edildi.
CENTCOM'dan resmi duyuru
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın 13 Nisan Pazartesi günü saat 10.00, (Türkiye saati ile 17.00) itibarıyla başlayacağını açıkladı. Uygulama, İran limanlarına giren veya çıkan tüm gemileri kapsayacak ve "tarafsız" şekilde yürütülecek. Diğer limanlara giden gemiler ise etkilenmeyecek.
CENTCOM, operasyonun İran limanlarını hedef aldığını ve boğazın güvenli geçiş için temizleneceğini belirtti. Abluka, ABD Donanması gemileri tarafından fiziksel olarak uygulanacak.
İran: "Güçlü ve zorlayıcı yanıt verilecek"
İran Devrim Muhafızları, ablukanın ateşkes ihlali anlamına geleceğini belirterek "güçlü ve zorlayıcı yanıt" uyarısı yaptı. İran, boğazda trafik kontrolünün kendilerinde olduğunu ve düşman gemilerinin "ölümcül bir girdaba" yakalanacağını savundu. iran, Hürmüz Boğazı'nı izleyen bir İHA videosu yayınlayarak caydırıcılık mesajı verdi.
İranlı yetkililer, ABD'nin adımını "provokasyon" olarak nitelendirerek nükleer taleplerin "mantıksız" olduğunu tekrarladı.
Petrol fiyatları fırladı
Abluka kararının hemen ardından Brent petrol fiyatları 102-103 dolar/varil seviyesine çıktı. Analistler, boğazın kapanması halinde küresel petrol arzında ciddi kesintiler yaşanabileceğini ve enerji fiyatlarının daha da yükselebileceğini öngörüyor. Çin, Japonya, Güney Kore gibi ülkeler en çok etkilenecekler arasında.
Uluslararası toplumda karar geniş yankı uyandırdı. İngiltere'nin katılmayacağı belirtilirken, Avrupa ve Asya ülkelerinden petrol fiyatlarındaki artışa dair endişeler dile getiriliyor. Trump, ablukanın "dünya ülkelerine bir iyilik" olduğunu savunarak Çin ve diğerlerinin de destek vermesi gerektiğini ifade etti.
Analistler, ablukanın kısa sürede İran'ı masaya oturtabileceğini ancak deniz çatışması riskini artırdığını söylüyor. Abluka devam ederken diplomatik çabaların yeniden başlayıp başlamayacağı merak konusu.
