İsteği dışında işsiz kalan sigortalıların uğradıkları gelir kaybını telafi etmeleri için 1999 yılında yasalaşan İşsizlik Sigortası Fonu, ilk işsizlik sigortası ödemesinin yapıldığı Haziran 2002'den itibaren işsizlerin güvencesi olmaya devam ediyor.
2024 yılını 358 milyar 971 milyon 745 bin lirayla kapatan fon, sigortalının prime esas aylık brüt kazancı üzerinden hesaplanan yüzde 2 işveren, yüzde 1 sigortalı kesintileri ve yüzde 1 devlet payı geliriyle büyümesini sürdürüyor.
Geçen yıl gelirlerinin 259 milyar 159 milyon lirası işçi ve işveren primi, 83 milyar 317 milyon lirası devlet katkısı, 151 milyar 225 milyon lirası faiz geliri ve 32 milyar 343 milyon lirası diğer kalemlerden oluşan fonun varlığı, 2025'te yüzde 75 büyüyerek 628 milyar 479 milyon liraya ulaştı.
Teşvikler adı altında fon yolunuyor!
Fondan 2025'te işsizlere toplam 80 milyar 650 milyon lira, teşvik ve desteklere ise 97 milyar 231 milyon lira, Aktif İşgücü Programlarına 43 milyar 762 milyon lira, İşbaşı Eğitim Programlarına 29 milyar 79 milyon lira ödeme yapıldı. Böylece fondan geçen yıl yaklaşık 169 milyar lira 'işsizler' dışındaki yapılara aktarıldı. Örneğin 2023 yılında İşsizlik Fonu giderlerinde işsizlik ödeneğinin payı yüzde 18.5 olurken, işverene teşviklerin payı yüzde 67'ye ulaştı. 2016 yılında fon giderlerinin yüzde 30.5'i işsizlik ödeneğine giderken, işverenlere yapılan teşviklerin oranı yüzde 20.4 idi. 2017'den sonra patronlar işçilerden daha çok pay almaya başladı!
Uzmanlar, bu kadar büyük bir kaynağın istihdam teşviklerine aktarılmasına rağmen bunun ciddi bir istihdam artışına yol açmadığını dile getiriyor. İŞKUR'un kaynakları boş projelere aktardığı, özellikle bazı vakıf üniversitelerinin bundan ciddi menfaat sağladığı dile getiriliyor.
Mart 2002'den 2025 yılı sonuna kadar işsizlik ödeneğine 22 milyon 592 bin 53 kişi başvururken, 12 milyon 100 bin 457 kişi ödenek almaya hak kazandı. Bu kapsamda, işsizlik aylığını hak eden kişilere fonun kurulduğu dönemden 2025 yılı sonuna kadar toplam 173 milyar 785 milyon lira ödeme yapıldı.
Yeni asgari ücretle işsizlik ödeneği de arttı
İşsizlik ödeneği hesaplamasında sigortalının son 4 aylık prime esas kazançları dikkate alınıyor. Ödenek miktarı işten ayrılmadan önceki son 4 aylık kazancın yüzde 40'ı olarak hesaplanıyor ancak hesaplanan tutar asgari ücretin yüzde 80'ini aşamıyor. Bu rakamdan, binde 7.59 oranında damga vergisi kesiliyor.
2026'da geçerli olan asgari ücretin brüt 33 bin 30 lira, net 28 bin 75 lira 50 kuruş olarak belirlenmesiyle işsizlik ödeneği rakamı da değişti. Bu yıl 4 ay çalışıp işsiz kalan bir kişi için en düşük işsizlik ödeneği miktarı 13 bin 111 lira 72 kuruş, en yüksek işsizlik ödeneği miktarı ise 26 bin 223 lira 44 kuruş oldu.
Fondan maaş alabilmenin şartları
Sigortalı işsizin; İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işsizlik ödeneği, sağlık sigortası, danışmanlık-işe yerleştirme ve mesleki eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi için; hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 3 yıl içerisinde en az 600 gün prim ödeyerek, son 120 günü kesintisiz çalışmış, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybetmiş olması gerekiyor.
