Dünyanın birincil rezerv para birimi konumundaki doların küresel rezervlerdeki payı, politika belirsizlikleri ve ülkelerin rezerv çeşitlendirme eğilimlerinin etkisiyle geriliyor. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Resmi Döviz Rezervlerinin Para Birimi Dağılımı (COFER) verilerine göre, 2025'in üçüncü çeyreği itibarıyla (Eylül 2025 sonu itibarıyla) toplam küresel rezervler 13 trilyon dolara yükseldi. Bu dönemde doların küresel döviz rezervlerindeki payı yüzde 56.92 olarak kayıtlara geçti. Doların rezervlerdeki payı, geçen yılın ilk çeyreğinde (Mart sonu) yüzde 58.51, ikinci çeyreğinde (Haziran sonu) ise yüzde 57.08 seviyelerindeydi. Yapılan projeksiyona göre Aralık 2025 sonu itibariyle bu oranın yüzde 56'ya indiği tahmin ediliyor.
27 yıl önce durum çok farklıydı
Veriler, doların 1999'un başında yüzde 71.19 seviyesinde olan küresel döviz rezervlerindeki payının yıllar içinde belirgin bir düşüş gösterdiğini ortaya koydu.
Euro yükselişte
Küresel rezervlerde Euro'nun payında ise geçen yıl yükseliş görüldü. Geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 19.12 olan Euro'nun payı, ikinci çeyrekte yüzde 20.24, üçüncü çeyrekte ise yüzde 20.33 oldu. Japon yeninin küresel rezervlerdeki payı ise geçen yılın ilk çeyreğindeki yüzde 5.73 seviyesinden ikinci çeyrekte yüzde 5.65'e gerilese de üçüncü çeyrekte yüzde 5.82'ye tırmandı. Çin yuanının payı ise geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 1.96'dan ikinci çeyrekte yüzde 1.99'a yükselmesinin ardından üçüncü çeyrekte yüzde 1.93'e indi.
Amerikan doları küresel ödemelerdeki liderliğini koruyor
Doların rezervlerdeki payında görülen düşüş, doların rezerv para birimi statüsü ve küresel para sistemindeki merkezi konumunu koruyup koruyamayacağına ilişkin tartışmaları gündeme getiriyor. Ancak küresel finansal işlemlerde doların hakimiyetinin sürdüğü görülüyor. ABD'nin küresel ticaretin yaklaşık yüzde 10'unu gerçekleştirmesine rağmen, küresel ticaretin yarısından fazlası dolar üzerinden faturalandırılıyor. Enerji ödemelerinin bir kısmının dolar dışı para birimlerine kaymasına rağmen küresel ticarete konu olan çoğu emtia dolar üzerinden fiyatlandırılıyor. Ödemelere ilişkin veriler, doların küresel ödemelerde en çok kullanılan para birimi olduğunu ortaya koyuyor. SWIFT verilerine göre, doların küresel ödemelerdeki payı geçen yıl Aralıkta yüzde 50.49 olarak kaydedildi. Aynı dönemde Euro'nun payı yüzde 21.9, İngiliz sterlinin payı yüzde 6.73, Kanada dolarının payı yüzde 3.44, Japon yeninin payı yüzde 3.42 ve Çin yuanının payı yüzde 2.73 oldu. Bu durum, dünyanın en büyük ihracatçısı Çin'in dünya ile alışverişini ABD Doları cinsinden yaptığını ortaya koyuyor.
Doları ABD'deki piyasalar ayakta tutuyor
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola, ABD'deki derin hisse senedi, kredi ve tahvil piyasalarının, benzer derinlik ve kapsamda bir alternatifin yokluğunda dolara önemli destek sağladığını kaydetti.
